Stiltedag #24 - Vrijheid - foto strandlicht door Mandy van Goeije

 

Vrijwillige opsluiting

Wij leven hier in relatieve vrijheid. Dat wil zeggen dat we in grote mate kunnen kiezen hoe we willen leven. Toch nemen we zelf niet altijd die vrijheid. Soms sluiten we ons op binnen tralies die we zelf creëren. Dit kan over heel grote dingen gaan zoals het aangaan van een hoge hypotheek, die maakt dat je tot aan je pensioen fulltime zult moeten werken. Het kan gaan over gevoelens die we van onszelf niet mogen voelen en die we systematisch wegstoppen. Maar het kan ook alledaagse situaties betreffen die bijna ongemerkt voorbij gaan, maar waarin je jezelf eigenlijk je vrijheid ontneemt.

 

Een persoonlijk voorbeeld van zo’n alledaagse situatie:

Het was zondagmiddag en ik had vreselijk veel zin om te schilderen. Maar voordat ik aan de slag kon, wilde mijn dochter even praten. We bespraken een lastige kwestie en na een half uur ging het gesprek opgelucht over in gezellige kwebbelarij. Ik hoorde in de verte mijn verfdoos roepen, maar bleef zitten. Ik wilde immers een lieve moeder zijn en vond dat ik de kwebbelbehoefte van mijn dochter even moest vervullen. Toen zij uiteindelijk lachend, gierend en brullend na drie kwartier naar haar kamer vertrok, zette ik de eerste stap richting mijn verfdoos. Maar voordat ik die bereikte, zei mijn man: “Hee, ik ga de hond even uitlaten. Ga je mee? En zullen we dan even naar het water gaan?” Onmiddellijk voelde mijn binnenste zoals ik denk dat een natte vaatdoek zich moet voelen als hij wordt uitgewrongen. Alweer deed iemand een beroep op mijn tijd en aandacht en ik raakte in gevecht met de behoefte van de ander en die van mezelf. Gefrustreerd en kriegelig pakte ik mijn wandelschoenen en mijn jas en ging ik mee de hond uitlaten aan de zeedijk. Ook die avond zou ik mijn verfdoos niet ontmoeten. Onze jongste dochter had hulp nodig bij haar huiswerk en er belden mensen die mij wilden spreken. Aan het eind van de dag kroop ik moe, leeg en wrokkig in bed, een beetje boos op een wereld die niet aflatend een beroep op mij deed.

Eigenlijk heb ik mezelf die dag de vrijheid ontzegd om mijn eigen behoeften te vervullen. Toen het de volgende dag ter sprake kwam, zeiden mijn man en dochters dat ze helemaal niet verwachtten dat ik hun behoeften in alles voor liet gaan. Dat ik een beetje verdrietig en kriegelig was omdat ik niet had geschilderd, vonden ze vervelend en ze vonden dat ik hen heus wat minder aandacht had mogen geven. Mijn man had het ook heerlijk gevonden om even lekker in zijn uppie zijn hoofd leeg te laten waaien aan de zeedijk. En mijn dochter had na haar dilemma ook best graag een vriendin gebeld om gezellig te kletsen. En mijn man had ook heus wel even kunnen helpen met het huiswerk van onze jongste. Geen van hen verwacht dat ik altijd onmiddellijk klaarsta als zij piepen. Integendeel. Zij worden er vrolijk van als ik vrolijk ben en ze baalden ervan dat ik mijn dag had laten verpieteren. Ik werd dan ook aangemoedigd zo snel mogelijk alsnog even lekker te gaan schilderen en werd de verdere dag niet meer gestoord.

Het is logisch dat je, wanneer je samenleeft met je gezin of dierbaren, rekening met ze houdt en dat de behoeften van een ander wel eens voor gaan. Voor een ouder gaat de behoefte van zijn kind van nature al snel voor. Maar wat ik die dag deed, gaat verder dan dat. In mijn hoofd had ik bepaalde overtuigingen ten onrechte zo groot gemaakt dat ze voor die dag mijn tralies vormden. Om een goede moeder, echtgenoot en hondenbezitter te zijn, moest ik aan ieders behoefte voldoen en die van mezelf vergeten. En daarmee ontnam ik mezelf de vrijheid om te kijken of ik op een bepaalde manier niet ook in mijn eigen behoeften kon voorzien die dag.

Dit is een alledaags en waarschijnlijk best herkenbaar voorbeeld van hoe we onszelf soms de vrijheid ontzeggen om iets te doen wat we graag willen. Het is iets heel menselijks en het is niet mijn bedoeling te zeggen dat we lekker egoïstisch tekeer moeten gaan in het leven. Het kan alleen goed zijn eens stil te staan bij de momenten waarop we onszelf iets ontzeggen waar we behoefte aan hebben. Is het wel nodig? Of zijn onze overtuigingen tralies geworden die ons onterecht beperken?

Welke tralies kun jij uit jouw gevangenis draaien?