Stiltedag #22 - Licht + duister = schaduw - foto Mariabeeld door Mandy van Goeije

 

Zwart/wit of schaduw?

Een engeltje op je ene schouder en een duvel op de andere. We kennen dit beeld allemaal.

Het is een heel zwart-wit beeld dat uitgaat van het bestaan van het goede tegenover het kwade in jezelf. Dit stilteprogramma is niet de plek om diep in te gaan op de vraag over het bestaan van de twee, want daar kunnen we makkelijk uren over debatteren. Wat ik hier wel kan aanstippen, is een meer genuanceerd concept waar het licht en duister in jou elkaar ontmoeten en afwisselen, namelijk in de schaduw.

 

Jung

Jung formuleerde de schaduw als volgt: de schaduw is het deel van het onbewuste, bestaande uit verdrongen zwakheden, tekortkomingen en instincten.
“Iedereen draagt een schaduw”, zei Jung, “en hoe minder hij is belichaamd in het bewuste leven van het individu, des te zwarter en dichter hij is.”
(bron: Wikipedia)

 

Verdringing

Oftewel: je schaduw is datgene wat je in jezelf onderdrukt. En zoals alles wat je onderdrukt, komt het op een zeker moment wel boven, of op een manier waar je je niet van bewust bent. Dat is meestal niet prettig.

 

Licht, een uitdaging

Om het zelf tot volledige ontwikkeling te laten komen, dient de mens in Jungs ogen zijn schaduw te kennen met het bewustzijn en het te aanvaarden. Niet als een erkenning van een soort zondigheid, maar de verdrongen aspecten van jezelf werkelijk te aanvaarden als wezenlijk onderdeel van het zelf.

Jeetje, dingen die je niet leuk vindt aan jezelf en die je goed had weggestoken, aanvaarden als wezenlijk onderdeel van jezelf. Dat is nogal wat. Want wat je zelf amper of niet onder ogen wil zien, is iets wat je liever niet bij je draagt zodat de hele wereld het kan zien. Het wrange is dat iets wat naar de schaduw verdrongen is, vaak beter zichtbaar is voor de buitenwereld dan voor jezelf. Dus zonder dat je het weet, ziet de buitenwereld het toch wel in één of andere vorm.

 

Schaduw en licht

Maar wie de moed heeft om een lichtje op zijn schaduw te werpen, kan wel eens op een kadootje stuiten. Want wanneer we dat wat we verdringen als een wezenlijk onderdeel van onszelf kunnen aanvaarden, kan blijken dat het verdrongen aspect van onszelf in feite ook een mooie karaktereigenschap als tegenhanger in zich houdt, wat enorm veel energie kan geven. Elke eigenschap bevat immers een mooie kant en een keerzijde.

Stel je eens voor dat iemand het hart nogal op de tong had liggen en door het leven heen nogal wat momenten heeft gehad waarop hij dingen zei waarover hij zich achteraf enorm schaamde. Wanneer dat aspect van het zelf onbewust verdrongen werd, bestaat de kans dat deze persoon heel stil werd en geen enkele spontaniteit meer uitstraalde of zelfs ronduit nors door het leven ging. Dat kan flink jeuken in zijn schaduw. Kan hij dan op enig punt aanvaarden dat hij het hart van nature op de tong draagt en er af en toe onhandige dingen uitbraakt, maar dat dat nu eenmaal bij hem hoort, dan komt ook weer de sociale en spontane kant naar voren. Dat geeft weer heel veel energie. Misschien kan hij dan wel leren omgaan met zijn neigingen om er al te spontaan dingen uit te braken en zo zijn spontane karakter behouden in plaats van die eigenschap weg te stoppen tegen de hoge prijs van een verkramping in zichzelf.

 

En jij?

Het valt niet mee om in je eigen schaduw te kijken. Je ogen moeten er even aan wennen en misschien schaam je je kapot. Maar het kan een enorme opluchting zijn om iets wat je van jezelf liever niet ziet eens van een afstandje te bekijken. Is het echt zo erg dat je het weg moet steken of er tegen in de verdediging moet schieten? Of schuilt er misschien stiekem iets moois in als je het eens nader bekijkt?

 

Welke pareltjes houden zich in jouw schaduw verborgen?

 

 


 

Wil je elke dag deze maand een moment van bezinning in je mailbox ontvangen? Meld je dan hier aan voor de nieuwsbrief voor af en toe een Betekenisvol bericht. En delen op social media of je blog? Heel graag.