Nog een beetje meer ruimte voor rust

Morgen duiken we de diepte in. Maar niet nadat we vandaag eerst nog een praktisch puntje aanstippen.

Rust nemen is ruimte maken.
Ruimte in geografische zin, dus een fijne plek om even te ontspannen.
Ruimte in de zin van tijd, dus jezelf een momentje kado doen om stil te kunnen zijn.
Maar het is ook ruimte in je hoofd maken door impulsen even buiten de deur te houden en zo ruimte te maken voor jezelf.

Voor wie erg aan zijn beeldscherm verknocht is, kan mijn overweging om de tv uit te laten best een taaie hap zijn geweest. Ik beloof na deze post je beeldschermen met rust te laten, maar er moet me nog één ding van het hart: social media.

Beeldschermen zijn de zoete verleiders van deze tijd die ons bij onszelf weg houden. Bliepjes met de laatste berichtjes van vrienden, kennissen en vrienden van vrienden, maar ook steeds meer reclameberichten roepen voortdurend onze aandacht.

 

De Betekenis Stiltedag 1 - papieren olifant en dagboek door Mandy van Goeije

 

Verslavend? Echt?

Het is natuurlijk gewoon heel erg leuk, social media. Je kunt makkelijk even in het leven van een ander snuffelen hoe het gaat, contact houden met je vrienden – ook als je pas laat in de avond tijd hebt – en zelfs nieuwe vrienden maken. En het is soms lachen geblazen als er grappige video’s voorbij komen. Sommige mensen ervaren social media dan ook als verslavend leuk. En dat is het ook. Letterlijk.

Het is helemaal niet gek dat mensen het moeilijk vinden om hun social media gebruik te minderen. Niet alleen leidt het soms tot kritiek van hun contacten die verwachten dat er vrijwel direct op hun berichten wordt gereageerd. Maar ook de social media zelf maken het minderen erg moeilijk. Zij doen namelijk hun best om ons zo vaak en zo lang mogelijk op die platforms te houden. Want hoe langer wij daar onze tijd doorbrengen, des te meer reclame kunnen ze ons voorschotelen en des te meer geld zij verdienen. En hoe actiever wij op die social media zijn, des te meer data geven wij ze om die reclames ook nog eens heel erg op onze persoon toe te spitsen.

Ik wist dit ergens wel…ongeveer…, maar toen ik hoorde wat voormalig facebook bestuurder Chamath Palihapitiya vertelde over de manier waarop facebook dat doet, schrok ik er toch een beetje van. Hier kun je de volledige versie van het interview op Stanford bekijken of  hier een kortere video met aanvullende uitspraken van andere experts. Ik had er tot dat moment geen idee van dat facebook  net als casino’s ‘attention engineers’ in dienst heeft wiens taak het is om het platform zo verslavend mogelijk te maken. Wij maken in onze hersenen namelijk dopamine aan wanneer we een impuls krijgen. Door te zorgen dat wij de hele dag door nieuwe meldingen en reacties krijgen en onze tijdlijn aldoor ververst wordt, maken we steeds opnieuw dopamine in onze hersenen aan en dat is letterlijk verslavend.

 

Concentratieverpulvering

Maar behalve dat social media verslavend zijn, blijkt de niet-aflatende stroom van impulsen een stevige impact te hebben op ons concentratievermogen en het vermogen om op te gaan in wat we aan het beleven zijn in het hier en nu.

Cal Newport is een IT professor zonder social media. Hij schreef het interessante boek Deep Work over wat de niet-aflatende afleiding van social media met ons doet en hield over dat boek verschillende boeiende spreekbeurten zoals hier bij TedX. Maar ook Nederlandse onderzoekers spreken alsmaar vaker de zorg uit over de effecten van social media op ons leven en ons brein. Vorige week nog las ik in de krant dat kinderen tegenwoordig meer tijd doorbrengen met hun smart phone dan dat ze buitenspelen.

 

 

Social media vrije website

Het idee dat ik bewust gemanipuleerd word zodra ik gebruik maak van de inmiddels niet meer zo sociale media, voelt niet goed. Ik zit al een hele tijd in een soort spagaat waar ik niet goed uit kom. Enerzijds wil ik graag mensen bereiken met wat ik doe. En anderzijds ben ik zelf ook één van die mensen die het moeilijk vindt om het social media gebruik in te perken.

Om deze reden heb ik voor deze stilteweek geen facebookgroep of -pagina aangemaakt en deel ik deze berichten niet volledig op social media. Het kost me zeker lezers, maar ik vind het belangrijk dat mijn lezers even uit die impulsrijke omgeving weg zijn om ruimte te maken voor zichzelf.

 

Een uitdaging?

Hoe leuk je social media ook vindt, het kan geen kwaad een moment stil te staan bij hoe jij social media gebruikt en je af te vragen of en hoe social media in jouw leven ingrijpen op jouw leven in het hier en nu. Geniet jij bijvoorbeeld intens als je met een groep mensen uit gaat eten? Of moet je make-up perfect zitten omdat je met je groepje een selfie moet maken voor je tijdlijn? Lukt het jou om een film te kijken zonder stiekem even je social media te checken? En dat rapport schrijven voor je werk of je studie?

De meeste mensen zijn gek op hun Instagram en Facebook account. Het thema van vandaag is dan ook geen kruistocht voor een social-media vrij leven. Maar aan de start van een stiltemaand is het wel een goed moment om je mobiele telefoon, je tablet en de social media apps op je computer eens een avond of een paar uur uit te zetten en er bij stil te staan bij wat dit met je doet. Hoe voelt het om even ‘ontkoppeld’ te zijn? Wat voel je in je lichaam zodra je overweegt om jezelf op die manier even af te sluiten van de wereld? Welke gedachten stromen je hoofd binnen?

 

Ter overweging

Deze stiltemaand is vooral bedoeld om te luisteren naar wat je vanbinnen weet…naar wat je diep vanbinnen voelt. Toch kan ik me voorstellen dat dit onderwerp zich leent voor een potje denkwerk. Hieronder staan wat vragen die je daarbij op weg kunnen helpen:

  • Staan social media voor jou soms in de weg tussen jou en een moment van stil zijn of rust vinden?
  • Leg jij elk moment van je leven vast voor social media?
  • Is het moeilijk voor je om social media uit te schakelen en zo ja, waarom?
  • Wat leveren social media je op? En wat kosten ze je?
  • Zou je een situatie kunnen bedenken waarvoor je een time-out zou inlassen om iets anders je volledige aandacht te geven?

 

PS: Voor wie graag leest: Ik nam enkele facebook time-outs en schreef er een (engelstalig) artikel over dat je hier kunt lezen.